کنفرانس ها و کنگره های علمی سازمان نظام پزشکی مشهد

صفحه اصلی / دومین کنگره علمی سازمان نظام پزشکی مشهد

طب جامع نگر با نگاه شخص محور

نویسندگان :

علی مرادی کلان¹

1- دانشگاه علوم پزشکی تبریز

کلمات کلیدی :

طب جامع نگر،شخص محور،پزشکی نوین،علی مرادی کلان

چکیده :

پزشکی‌ در دوران‌ مدرنیسم‌ و در برخورد کلی از دو سده قبل با فلسفه مادی گری منطبق با دیدگاههای فلسفی آن روز جهان غرب, بخصوص نظریات کلودبرنارد, متولد شد و نگرش آن به سلامت و بیماری دیدگاه بیولوژیک محض (زیست شناختی) بود. با نزدیک‌ شدن‌ به‌ قله‌های‌ درک‌ زیست‌ شناختی‌ از انسان‌ و گذر از دوران‌ مدرنیسم‌ و رسیدن‌ به‌ دوران‌ پس‌ از مدرنیسم‌ (post-modernism)، ناکافی‌ بودن‌ دیدگاههای‌ زیست‌ شناختی‌ در حل‌ مشکلات‌ انسان‌ و در نگاه‌ به‌ سلامتی‌ و بیماری‌ آشکارتر گردیده‌ است‌. تحقیقات‌ متعدد دانشمندان‌ از یک‌ سو و بازگشت‌ جامعه‌ به‌ ارزش‌های‌ انسانی‌ از سوی‌ دیگر, افق‌های‌ درمانی‌ جدیدی‌ را گشوده‌ است‌. پزشکی‌ جایگزین‌ (Alternative Medicine) رشد فزاینده‌ای‌ یافته‌ و فلسفه‌ زیست‌ شناختی‌ در تعریف‌ سلامتی‌ و بیماری‌ و برخورد با انسان‌ جای‌ خود را به‌ فلسفه‌ کل‌نگری‌ یا جامع‌نگری‌ (Holistic view) داده‌ است‌. در این‌ فلسفه‌ نگاه‌ به‌ انسان‌ در ابعاد زیست‌ شناختی‌، ذهنی‌، اجتماعی‌، روحی ‌ـ دینی‌(معنوی‌) ، و تعاملات‌ انسان‌ با مجموعه‌ جهان‌ خلقت‌ به عنوان‌ محیط‌ زندگی‌ او, مورد توجه‌ قرار گرفته‌ است‌. و از آنجا که این مقوله مدتی است در کشور ما موضوع بحث محافل علمی آموزش عالی و نظام ارائه خدمات بهداشتی - درمانی قرار گرفته, آشنایی با مفاهیم ، تاریخچه و اصول اساسی این دیدگاه, ضروری می نمود. جامع‌ نگری‌ و سیر تحولات‌ فکری‌, علمی‌ و فلسفی‌ در پزشکی‌ از دیر باز انسان به چند بعدی بودن خود آگاه بوده و حداقل‌ روح‌ و جسم‌ را دو عامل‌ اصلی‌ موثر بر عملکرد انسان‌ می‌پنداشته‌ است‌. درمانهای‌ انجام‌ شده‌ در مصر باستان‌ و در بسیاری‌ از تمدنهای‌ کهن,‌ از قبیل:‌ چین‌، هند، ایران‌ باستان‌، روم‌ باستان‌ و یونان‌، درمانهای‌ روحی‌ ـ روانی‌ و همچنین‌ احضار ارواح‌ و خواب‌واره‌ درمانی‌ همراه با انواع‌ دیگری‌ از درمانهای‌ موضعی‌ و فیزیکی‌ و دارویی,‌ روشهای درمانی مرسوم بوده‌ است‌. ابوعلی سینا خلقت اسنان و کل خلقت را از چهار جزء آب و خاک و هوا و آتش دانسته‌ است‌. او دارو درمانی را به‌ اوج خود رساند، همچنین‌ در درمان‌ بیماران‌ از سایر روشها, نظیر روان‌درمانی‌ و حتی‌ روان‌کاوی‌ سود جست‌. ابوعلی‌ سینا به‌ تأثیر و تأثر جسم‌ و روح‌ در یکدیگر معتقد بود و سلامت‌ جسم‌ را، تعادل‌ در مزاج‌های‌ انسان‌ می‌پنداشت‌. او رفتار و خلق‌ و خوی‌ انسان‌ را نیز متأثر از مزاج‌ انسان‌ می‌دانست‌ .از سده‌ چهاردهم‌ میلادی,‌ تحولات‌ سیاسی‌ - اجتماعی‌ وسیعی‌ در اروپا آغاز شد که‌ منجر به‌ رنسانس‌ گردید ولی‌ کتابهای‌ ابوعلی‌ سینا تا قرن‌ هجدهم‌ میلادی‌ هنوز در سراسر اروپا تدریس‌ می‌شد. با پیشرفت‌ تکنولوژی‌ از یک‌ سو و آزادی‌ بیان‌ از سوی‌ دیگر و تأسیس‌ دانشگاههای‌ مختلف‌ و بهبود وضع‌ اقتصادی‌ و سطح‌ سواد و آگاهی‌ مردم، روز به‌ روز بر اعتبار دانشمندان‌ افزوده‌ می‌شد،